کامپوزیت دندان چیست؟

کامپوزیت دندان چیست؟

جست‌وجوی یک مادهٔ ایده‌آل برای ترمیم دندان‌ها، منجر به پیشرفت‌های قابل توجهی در تکنیک‌های دندان‌پزشکی شده است. کامپوزیت دندان (Composite Veneer) ماده‌ای پرکاربرد است که می‌کوشد مشکلاتی همچون پوسیدگی، رفع فاصله بین دندان، یکدست کردن اندازهٔ دندان‌ها، محافظت از مینای دندان و … را برطرف کند. کامپوزیت‌ها مواد چسبنده‌ای هستند که پیوندی قوی با مینا و عاج دندان ایجاد می‌کنند و ترمیم دندان را ممکن می‌سازند. این ماده مخلوطی از ذراتی مانند گلاس، کوارتز و رزین آکریلیک است که معمولاً به شکل خمیر در بسته‌بندی‌های سرنگ‌مانند عرضه می‌شود. این مواد به‌راحتی وارد حفره‌ها و ناهمواری‌های دندان شده و آن را پر می‌کنند. انواع مختلفی از ترکیبات کامپوزیتی برای ترمیم و زیبایی دندان استفاده می‌شود؛ این ترکیبات همرنگ دندان‌های طبیعی‌اند و فاقد هرگونه ترکیب فلزی هستند. در فرایند درمان، مواد زیر نور قرار می‌گیرند و نور باعث سفت و سخت شدن خمیر کامپوزیت می‌شود.

کاربردهای کامپوزیت دندان

اصلی‌ترین کاربرد کامپوزیت، ترمیم دندان است. حفره‌های دندانی از مشکلات بسیار رایج هستند که در اثر پوسیدگی به‌وجود می‌آیند و ظاهر دندان را نامرتب می‌کنند. یکی از کاربردهای مهم کامپوزیت، پر کردن این حفره‌هاست. همچنین برای ترمیم دندان‌های شکسته یا دندان‌هایی که عاج آن‌ها دچار سایش شده است به‌کار می‌رود. کامپوزیت برای دندان‌های فاصله‌دار و نامرتب نیز کاربرد دارد و صرفاً جنبهٔ زیبایی ندارد؛ بخشی از درمان‌های دهان و فک است و در کاهش درد و پیشگیری از مشکلات بعدی نقش دارد. کامپوزیت دندان کج و سایر بدشکلی‌ها را می‌پوشاند و دندان‌ها را صاف‌تر نشان می‌دهد. برای سفیدکردن و اصلاح نامرتبی نیز استفاده می‌شود؛ می‌توان برای تمام دندان‌ها یا فقط برخی از آن‌ها به‌کار برد (مثل دندان نیش، دندان‌های جلو و دندان‌های خرگوشی). در مجموع، کامپوزیت‌ها تأثیر زیادی بر زیبایی لبخند و اعتمادبه‌نفس دارند.

افزون بر زیبایی، نقش کامپوزیت در سلامت دهان و دندان نیز مهم است: کمک به جلوگیری از شکستگی‌های بعدی، کاهش فرسایش و پوسیدگی‌های ثانویه و رفع دردهای ناشی از فاصلهٔ بین دندان‌ها.

انواع کامپوزیت دندان

تنوع تکنیک‌ها و متریال‌ها باعث شده امروز انواع کامپوزیت دندان وجود داشته باشد که هرکدام کاربرد ویژه‌ای دارند و برای هر دندانی مناسب نیستند. دندان‌پزشک با توجه به نوع دندان‌ها، شرایط و سبک زندگی فرد و تعداد دندان‌های نیازمند ترمیم، بهترین نوع را انتخاب می‌کند.

انواع کامپوزیت‌های دندانی شامل موارد زیر است:

• روکش‌های سرامیکی یا پرسلن
• رزین کامپوزیت‌ها، شامل:
  • ماکروفیل‌ها
  • میکروفیل‌ها
• هیبریدها، شامل:
  • نانو هیبریدها
  • میکرو هیبریدها
  • هیبریدهای معمولی
• کامپوزیت‌های IPS

دسته‌بندی دیگر بر اساس محل استفاده و نوع است: کامپوزیت‌های خلفی، قدامی، ونیر کامپوزیت مایع و … . همچنین بر اساس برند سازنده نیز طبقه‌بندی می‌شوند. همهٔ این‌ها برای اهداف مختلف استفاده می‌شوند و در نهایت با هدف زیبایی و رفع مشکلات دندانی به‌کار می‌روند.

1- روکش سرامیکی یا پرسلن

پرسلن‌ها مواد سرامیکی سختی هستند که برای ترمیم و افزایش زیبایی دندان‌ها به‌کار می‌روند. استفاده از این تکنیک نیازمند قالب‌گیری تخصصی و اندازه‌گیری‌های دقیق (اغلب کامپیوتری) است و قالب‌ها به‌صورت اختصاصی ساخته می‌شوند. بیشتر برای ترمیم دندان‌های قدامی و خلفی و مشکلات جدی‌تر استفاده می‌شود.

2- رزین کامپوزیت

با توسعهٔ رزین‌های اکریلیکی، ترکیب آن‌ها با ذرات معدنی اصلاح‌شده و پایهٔ پلیمری، مبنای ترمیم‌های دندانی شد. این مواد یک پایهٔ رزینی و یک پرکنندهٔ معدنی دارند که باید با قدرت و خواص فیزیکی مناسب به دندان باند شوند. طبقه‌بندی آن‌ها معمولاً بر اساس اندازه، مقدار و ترکیب پرکنندهٔ معدنی است: کامپوزیت‌های معمولی، میکروفیل، ماکروفیل، هیبریدی و نانو هیبرید. همچنین بسته به روانی، انواع روان و بسته‌بندی‌شده دارند. متریال و اندازهٔ ذرات در هر گروه متفاوت است و همین تفاوت‌ها روی دوام و شیوهٔ استفاده اثر می‌گذارد.

3- کامپوزیت‌های IPS

دستهٔ دیگری از کامپوزیت‌های مورد استفاده در دندان‌پزشکی، کامپوزیت‌های IPS است که به‌عنوان نمونه‌های جدیدتر شناخته می‌شوند. این مواد دوام و استحکام بالاتری دارند و به‌دلیل ماهیت و ساختارشان با لثه سازگارترند؛ بنابراین احتمال بروز مشکلاتی مانند عفونت لثه کمتر است.